ความจริงที่น่ากลัว ในการใช้ลิฟต์อาคารสูง

จักรพันธ์ ภวังคะรัตน์

Head of Property Management, JLL Thailand

เลขาธิการ สมาคมบริหารทรัพย์สินแห่งประเทศไทย

20 February 2026

ทุกวันที่เราเดินเข้าอาคารสูง กดปุ่มลิฟต์ แล้วปล่อยให้ประตูสแตนเลสปิดลงช้า ๆ เราแทบไม่เคยตั้งคำถามเลยว่า ระบบที่กำลังพาเราขึ้นไป 30–40 ชั้นนั้น ซับซ้อนแค่ไหน

ลิฟต์หนึ่งตัวประกอบด้วยมอเตอร์ขนาดใหญ่ ชุดรอก สลิงเหล็กหลายเส้น ระบบควบคุมความเร็ว เซนเซอร์ตำแหน่ง และระบบเบรกฉุกเฉินที่ต้องทำงานในเสี้ยววินาที หากมีความผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย ระบบจะ “สั่งหยุด” ทันที

และนี่คือความจริงข้อแรกที่หลายคนไม่อยากเจอ

ลิฟต์สามารถค้างได้

เมื่อประตูปิด…แล้วทุกอย่างหยุดนิ่ง

สถานการณ์ที่พบได้จริงในอาคารสูงคือ

• ไฟฟ้าดับชั่วขณะ

• แรงดันไฟตก

• ระบบเซนเซอร์ตรวจจับตำแหน่งผิดพลาด

• ประตูปิดไม่สนิท

• มีสิ่งกีดขวางรางประตู

ระบบจะเลือกหยุดการทำงานทันที เพราะ “ความปลอดภัยมาก่อนความสะดวก”

ไฟยังติดพัดลมยังหมุนตัวลิฟต์หยุดนิ่งระหว่างชั้น

สิ่งที่เกิดขึ้นต่อมาคือ หัวใจของผู้โดยสารเริ่มเต้นเร็ว

บางคนเริ่มคิดถึงภาพลิฟต์ตกจากหนังบางคนกลัวอากาศหมดบางคนรีบงัดประตู

และนี่คือจุดที่อันตรายที่สุด

ความกลัวของมนุษย์ อันตรายกว่าลิฟต์เสีย

ในทางวิศวกรรม ลิฟต์อาคารสูงถูกออกแบบแบบ “Fail-Safe” หมายถึง หากเกิดความผิดปกติ ระบบจะเข้าสู่โหมดปลอดภัยทันที

• สลิงไม่ได้มีเส้นเดียว แต่มีหลายเส้นรับน้ำหนักร่วมกัน

• มี Governor ควบคุมความเร็ว หากเกินค่าที่กำหนด เบรกจะจับรางทันที

• หากไฟดับ ระบบแบตเตอรี่สำรองจะพาลิฟต์ลงจอดชั้นใกล้ที่สุด

• ห้องโดยสารไม่ได้ปิดทึบจนขาดอากาศ มีช่องระบายอากาศตลอดเวลา

โอกาสที่ลิฟต์จะ “ร่วงตกลงมาอิสระ” แทบไม่มีในระบบสมัยใหม่

เหตุการณ์ร้ายแรงจำนวนมากที่เกิดขึ้นทั่วโลก มักมีจุดร่วมเดียวกัน คือ ผู้โดยสารพยายามออกจากลิฟต์เองในขณะที่ยังไม่จอดตรงชั้น

• การปีนออก

• การงัดประตู

• การกระโดด

สิ่งเหล่านี้ต่างหากที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุจริง

แล้วลิฟต์ค้างเกิดจากอะไรบ่อยที่สุด?

ในอาคารสูงที่มีผู้ใช้งานจำนวนมาก ปัจจัยที่ทำให้ลิฟต์หยุดชั่วคราวมักเกี่ยวข้องกับ

• ประตูถูกกดค้าง

• เซนเซอร์รับสัญญาณผิดพลาด

• โหลดเกิน

• ระบบป้องกันทำงานก่อนเกิดอันตราย

พูดง่าย ๆ คือ ลิฟต์ “เลือกหยุดก่อนจะเสี่ยง”

ระบบไม่ได้ล้มเหลวมันกำลังปกป้องคุณ

ความจริงที่น่ากลัวกว่าลิฟต์ค้าง

ความเสี่ยงที่แท้จริง ไม่ได้อยู่ในตัวลิฟต์

แต่อยู่ในอาคารที่ไม่มีการบำรุงรักษาอย่างจริงจัง

ลิฟต์ทุกตัวต้องมี

• แผน Preventive Maintenance (PM) ชัดเจน

• การทดสอบระบบเบรกและ Governor ตามรอบ

• การตรวจสอบสลิงตามอายุการใช้งาน

• ระบบสื่อสารฉุกเฉินที่ใช้งานได้จริง

• การซ้อมแผนช่วยเหลือเมื่อเกิดเหตุ

อาคารที่ให้ความสำคัญกับระบบเหล่านี้ ลิฟต์อาจ “ค้างได้”

แต่แทบไม่เคย “อันตราย”

ถ้าวันหนึ่งลิฟต์หยุดกลางทาง ควรทำอย่างไร

1. หยุดนิ่ง และหายใจลึก ๆ

2. กดปุ่ม Alarm หรือ Intercom

3. รอการติดต่อจากทีมอาคาร

4. ไม่พยายามงัดหรือปีนออกเอง

ทีมอาคารมีขั้นตอนช่วยเหลือที่เป็นระบบการเปิดประตูจะทำเมื่อมั่นใจว่าระดับพื้นตรงชั้นและปลอดภัยเท่านั้น

ความจริงอีกด้านของเรื่องนี้

เราอาจคิดว่า “ความจริงที่น่ากลัว” คือการติดอยู่ในลิฟต์ระหว่างชั้น 40

แต่ความจริงที่น่ากลัวกว่า คือ การใช้อาคารที่ไม่มีระบบดูแลความปลอดภัยอย่างมืออาชีพ

ลิฟต์ไม่ได้น่ากลัวความประมาทต่างหากที่น่ากลัว

กล่องเหล็กที่พาเราขึ้นสูงหลายสิบเมตรนั้นถูกออกแบบด้วยตรรกะของวิศวกรรมที่รัดกุมมาก

มันอาจหยุดนิ่งได้แต่มันถูกออกแบบมาเพื่อ “หยุดอย่างปลอดภัย”

ดังนั้นครั้งต่อไปที่ลิฟต์ค้าง อย่าให้จินตนาการพาไปไกลกว่าความจริง เพราะในโลกของอาคารสูงระบบที่ดีไม่ได้หมายถึง “ไม่เคยมีปัญหา”

แต่หมายถึง “เตรียมพร้อมรับมือกับปัญหาเสมอ”